XX. yüzyıl, iki dünya savaşıyla şekillendi. Birinci Dünya Savaşı imparatorlukları yıktı, Versay düzeni ise yeni bir savaşın tohumlarını taşıdı. 1929 buhranı faşizmin yükselişini hızlandırdı, İkinci Dünya Savaşı ise dünya düzenini ABD ve SSCB'nin liderliğinde iki kutba böldü. Soğuk Savaş boyunca nükleer denge, vekâlet savaşları ve blok rekabeti hâkimdi; 1989-91'de Soğuk Savaş bitti, ancak yeni bölgesel krizler ve küreselleşmenin getirdiği yeni sorunlar ortaya çıktı.
Türkiye ise 1945'ten itibaren çok partili hayata geçti, Batı bloğuna katıldı (NATO 1952), 1960 ve 1980 darbeleri, 1971 muhtırası ve 1997 süreciyle askerî vesayet tartışmalarını yaşadı. Kıbrıs sorunu dış politikayı belirledi; 1980'den sonra ekonomi ihracata dayalı bir modele yöneldi. AB süreci (1959 başvuru, 1963 Ankara Anlaşması, 1996 Gümrük Birliği, 1999 adaylık, 2005 müzakereler) dış politikanın ana ekseni oldu. 2000'li yıllarda yeni siyasi ve ekonomik dönemeçler, 2017-2018'de hükûmet sistemi değişikliği ve 2023 depremleri dönemin belirgin başlıkları oldu.
Çalışma tavsiyem: Önce dünya hattını, sonra Türkiye hattını bağımsız okuyun; üçüncü turda ikisini kronolojide birleştirin. Soğuk Savaş olaylarının Türkiye'ye etkisini (Truman, NATO, Kore, Küba, Kıbrıs) ayrı bir sayfaya yazın; bu bağlantılar AGS'de en sık yoklanan noktalardır. Son olarak çözümlü soruları kapalı kitap çözün.
PDF ders notunu indirin
Bu yazının tamamlayıcısı olan 25 sayfalık PDF; karşılaştırma tabloları, kronoloji, sınav püf noktaları ve çözümlü soruları içerir. Sayfanın yanındaki kutudan ücretsiz indirebilirsiniz.
